Blue Colour Green Colour Orange Colour Red Colour

Czym jest krótkofalarstwo

Co sprawia, że ludzie poświęcają swój wolny czas i zajmują się krótkofalarstwem? O co chodzi w tej aktywności? Dlaczego w dobie Internetu i telefonii komórkowej krótkofalowcy rozmawiają ze sobą przy pomocy wiekowego już wynalazku, jakim jest radio?

Praca z terenuNajlepszym określeniem takiej aktywności jest słowo PASJA.

Podobnie można zapytać o inne formy aktywnego spędzania czas. Dlaczego wędkarz wstaje wcześnie rano, instaluje sobie stanowisko nad wodą i godzinami trzyma wędki, aby złowić rybę? Dlaczego po prostu nie idzie do supermarketu i jej nie kupi?

Dla krótkofalowców pasją jest aktywność polegająca na nawiązywaniu łączności z podobnymi entuzjastami rozsianymi po całym świecie. Pasją mogą być eksperymenty techniczne, aby mocą porównywalną z tą, którą świeci mała kieszonkowa latarka rozmawiać z kolegami z innego kontynentu. Pasją mogą być próby łączenia się z innym krótkofalowcem, poprzez fale radiowe odbite od powierzchni Księżyca. Pasją może być też projektowanie i przeprowadzanie prób z nowymi urządzeniami lub antenami umożliwiającymi nawiązanie łączności. Wbrew obiegowym opiniom, jeszcze nie wszystko w radiu zostało odkryte, nie wszystko zostało sprawdzone i często krótkofalowcy są pionierami w tych dziedzinach.

Zatem o co chodzi w krótkofalarstwie? To aktywność, dzięki której ludzie o podobnych zainteresowaniach, w sposób całkowicie hobbystyczny i niekomercyjny komunikują się z podobnymi sobie na świecie, wykonują próby techniczne a nawet współzawodniczą w umiejętnościach operatorskich i technicznych. Ale to także aktywność, w której jest dużo życzliwości i pomocy, szczególnie wobec początkujących w tym hobby. To także wymierna pomoc polegająca na zapewnianiu łączności w trakcie sytuacji kryzysowych.

Ten ostatni aspekt jest ważny i doceniany przez organizacje ustawowo powołane do niesienia pomocy. Która z takich organizacji mogłaby bowiem zignorować fakt istnienia tysięcy krótkofalowców jako wysoko wyszkolonych operatorów łączności i ich infrastruktury technicznej, zdolnej do prowadzenia łączności na obszarze całego kraju i kontynentu. Jak już historia wielokrotnie pokazywała, dobrowolne akcje podejmowane przez krótkofalowców tworzyły alternatywne sieci komunikacji, które wspierały lub nawet przejmowały główny ciężar utrzymywania łączności w sytuacjach kryzysowych.

 

Potrzebne umiejętności

Aby pasjonować się krótkofalarstwem, nie trzeba być elektronikiem. Oczywiście ogólna wiedza z zakresu techniki radiowej jest przydatna, ale tu nie chodzi o jej aspekty teoretyczne, lecz taki poziom, który jest istotny praktycznie, aby w pełni świadomie i bezpiecznie uprawiać takie hobby. Tak jak amatorzy żeglarstwa – dla bezpieczeństwa własnego oraz innych użytkowników akwenów wodnych – mają swoje patenty żeglarskie, tak i krótkofalowcy, którzy chcą czynnie komunikować się z innymi pasjonatami muszą wykazać się podstawowymi umiejętnościami z tego zakresu. Ich weryfikacji służy państwowy egzamin zdawany przed Urzędem Komunikacji Elektronicznej (UKE). Zdany egzamin powoduje wydanie Świadectwa Operatorskiego, potwierdzającego znajomość podstawowych aspektów hobby krótkofalarskiego. Jest swoistym potwierdzeniem umiejętności żeglarskich na światowym morzu fal radiowych. Posiadacz Świadectwa Operatorskiego może wówczas wystąpić do UKE z wnioskiem o wydanie Pozwolenia Radiowego, rodzaju licencji nadawczej, dającej prawo do używania urządzeń nadawczych – według określonych warunków i na określonych prawach w ramach służby radiokomunikacyjnej amatorskiej.

 

Potrzebny sprzęt

Do prowadzenia łączności potrzebne są dwa elementy techniczne:

  • urządzenie nadawczo – odbiorcze
  • antena

Wiele lat temu, kiedy zdobycie w Polsce sprzętu fabrycznego przeznaczonego specjalnie dla krótkofalowców związane było ze znacznymi kosztami, podstawą urządzeń używanych przez naszych krótkofalowców były konstrukcje wykonywane samodzielnie lub przerabiane z rodzimego sprzętu wycofanego z użytku w wojsku czy w krajowych służbach cywilnych. W chwili obecnej proporcje te uległy odwróceniu, choć nadal jest wielu krótkofalowców, którzy za część swojej pasji uznali konstruowanie takich urządzeń. To hobby w swojej naturze ma obszar eksperymentatorski, zatem nie powinna budzić zdziwienia wysoka kreatywność krótkofalowców w tej dziedzinie. Jednym z ciekawych przykładów jest wzajemne współzawodnictwo w budowaniu urządzeń pozwalających na nawiązywanie łączności, przy czym za kryterium pierwszeństwa uznawane jest użycie jak NAJMNIEJSZEJ liczby elementów zastosowanych w urządzeniu.

Trzeba tu wspomnieć, że zgodnie z Prawem Telekomunikacyjnym i udzielaną licencją krótkofalowcy mają prawo samodzielnie konstruować urządzenia nadawcze, nie muszą ich homologować ani w jakikolwiek inny sposób dopuszczać do eksploatacji. Oczywistym warunkiem jest to, że urządzenie nadawcze musi być zgodne z przyznanymi warunkami w Pozwoleniu Radiowym – tzn. może nadawać tylko w wyznaczonych dla krótkofalowców zakresach częstotliwości i z maksymalną mocą jaka jest określona w zezwoleniu.

Drugim potrzebnym elementem do uprawiania krótkofalarskiego hobby jest antena. Jest to konstrukcja umożliwiająca emisję i odbiór fal elektromagnetycznych. Na ogół składa się z elementu nośnego – masztu/masztów antenowych lub innej formy mocowania oraz z samej anteny – rurek, linek lub prętów - jako elementu bezpośrednio zaangażowanego w interakcje z polem elektromagnetycznym. Anteny mogą mieć prostą konstrukcję – np. pionowa rurka o długości 1 – 8 metrów. Mogą to być też bardziej złożone konstrukcje, np. posadowiony na konstrukcji wsporczej precyzyjnie zwymiarowany zestaw poziomych rurek, obracanych silnikiem elektrycznym do sterowana osią anteny - kierując ją w pożądaną stronę.

W dobie powszechnego korzystania z antenowych instalacji zbiorczych czy TV kablowej, stopniowo znika z dachów budynków las anten, jaki jeszcze dekadę temu był charakterystycznym elementem zurbanizowanego krajobrazu. Niestety krótkofalowcy nie mogą korzystać z antenowych instalacji zbiorczych (czy tym bardziej TV kablowej), jako że te instalacje budowane są jedynie do ODBIORU zakresów fal używanych przez RADIOFONIĘ lub TELEWIZJĘ. Chcąc uprawiać swoje hobby, nawet jeśli jest to tylko słuchanie innych stacji, krótkofalowiec musi wystawić swoją antenę w takie miejsce aby odbiór lub emisja fal elektromagnetycznych była najefektywniejsza, co związane jest zazwyczaj z umieszczeniem anteny na dachu budynku lub na wolnostojącej konstrukcji wsporczej – jeśli tylko warunki na to pozwalają.

Podobnie jak przy budowie urządzeń nadawczych, krótkofalowcy mają prawo samodzielnie konstruować anteny, nie muszą ich homologować ani w jakikolwiek inny sposób dopuszczać do eksploatacji. Również sprawa określania natężeń pola elektromagnetycznego anten używanych przez krótkofalowców – jako że jest to dziedzina hobbistyczna a nie komercyjna – została w przepisach Prawa Ochrony Środowiska znacznie ułatwiona. Do określania wartości pól elektromagnetycznych wykonywane są analizy przeprowadzane przez samych krótkofalowców. Jednak oczywistym warunkiem przy instalowaniu anten są ogólne wymagania wynikające z Prawa Budowlanego – w zakresie zgłoszeń lub pozwoleń budowlanych oraz zgoda właścicieli nieruchomości (zarządcy/administracji) na dokonywanie takich instalacji.